Rediscovering the Mediterranean: Political Critique and Mediterraneanism in Mohammed Arkoun’s Thought

Rediscovering the Mediterranean: Political Critique and Mediterraneanism in Mohammed Arkoun’s Thought

$5.00
  • Description

Product Description

Wael Abu-‘Uksa

The article explores the works and the thought of Muhammed Arkoun, one of the most prominent Muslim intellectuals in the West, and a representative of liberal Islam. Since the 1970s, Arkoun’s major intellectual critique was directed at “Islamic reason.” He endeavored to deconstruct the “regimes of truth” of Islamic medievalist dogmas, which still function as orthodoxies among contemporary Muslims (Sunni, Shiʿi and Khariji). According to his analysis, this medievalist perception of Islam fulfills a function in the modern era of political ideology. His works not only deconstruct and reassess Islamic traditional epistemology but also posit a counterpoint to the common perception of Islam among both Muslim believers and western scholars.

The article contextualizes Arkoun’s works in the intellectual and political history of the Arab-Muslim countries of the southern and eastern Mediterranean. The first section presents a general overview of Arkoun’s oeuvre since the 1960s, with special emphasis on the foundation of his political critique. The second section sheds light on the role of the Mediterranean as a concept of mental and geo-cultural space in Arkoun’s thought.

+ Abstract

Wael Abu-‘Uksa

The article explores the works and the thought of Muhammed Arkoun, one of the most prominent Muslim intellectuals in the West, and a representative of liberal Islam. Since the 1970s, Arkoun’s major intellectual critique was directed at “Islamic reason.” He endeavored to deconstruct the “regimes of truth” of Islamic medievalist dogmas, which still function as orthodoxies among contemporary Muslims (Sunni, Shiʿi and Khariji). According to his analysis, this medievalist perception of Islam fulfills a function in the modern era of political ideology. His works not only deconstruct and reassess Islamic traditional epistemology but also posit a counterpoint to the common perception of Islam among both Muslim believers and western scholars.

The article contextualizes Arkoun’s works in the intellectual and political history of the Arab-Muslim countries of the southern and eastern Mediterranean. The first section presents a general overview of Arkoun’s oeuvre since the 1960s, with special emphasis on the foundation of his political critique. The second section sheds light on the role of the Mediterranean as a concept of mental and geo-cultural space in Arkoun’s thought.

إعادة اكتشاف البحر المتوسط: عن النقد السياسي ومفهوم الليفانتية في فكر محمد أركون

وائل أبو عقصة 

تتحرّى هذه المقالة فكر وكتابات محمد أركون، أحد أبرز المفكّرين المسلمين في الغرب، وأحد ممثلي الإسلام الليبرالي. صوَّب أركون، منذ سبعينيات القرن العشرين، سهام نقده باتجاه “العقل الإسلامي”. لقد سعى إلى إعادة تشكيل “أنظمة الحقيقة” الخاصة بالدوغمائيات الإسلامية القروسطية، والتي لا تزال تنشط بوصفها أرثوذكسيات تقليدية سائدة بين المسلمين المعاصرين (السنَّة، والشيعة، والخوارج). يلعب هذا الفهم القروسطي للإسلام دورًا، وفق تحليله، في الأيديولوجيا السياسية في الحقبة الحديثة. لا تعيد كتابات أركون تشكيل ومعاينة أنظمة المعرفة التقليدية الإسلامية من جديد فحسب، وإنما تطرح نقيضًا للفهم السائد للإسلام، بين المؤمنين المسلمين والباحثين الغربيّين على حد سواء.

تسعى هذه المقالة إلى وضع كتابات أركون في سياق تاريخ الفكر والسياسية للبلاد العربية الإسلامية في جنوب وشرق حوض الأبيض المتوسط. يقدّم القسم الأول للمقالة عرضًا عامًا لكتابات أركون الكاملة التي صدرت منذ ستينيات القرن العشرين عبر التشديد بصورة خاصة على أسس نقده السياسي. ويسلّط القسم الثاني الضوء على دور المتوسّطية بوصفها اصطلاحًا ذهنيًا وفضاءً جغرافيًا-ثقافيًا في فكر أركون.

גילויו מחדש של הים התיכון: ביקורת פוליטית וים תיכוניות בהגותו של מוחמד ארקון

ואאל אבו עקסה

המאמר בוחן את כתביו והגותו של מוחמד ארקון, מגדולי האינטלקטואלים המוסלמים במערב במאה העשרים ונציגו של האסלאם הליברלי. משנות השבעים כוונה ביקורתו האינטלקטואלית של ארקון אל “התבונה האסלאמית”. הוא ניסה לנתח את “משטרי האמת” של הדוֹגמות האסלאמיות מימי הביניים, שעדיין מתפקדות כאורתודוקסיות בקרב מוסלמים בני זמננו (סונים, שיעים וחַ’וָארִג’). על פי ניתוחו של ארקון, תפיסה ביניימית זו של האסלאם ממלאת תפקיד חשוב באידיאולוגיה הפוליטית בעידן המודרני. כתביו לא רק מנתחים ומעריכים מחדש את האפיסטמולוגיה האסלאמית המסורתית, אלא גם מהווים ניגוד בולט לתפיסה המקובלת של האסלאם בקרב מאמינים מוסלמים וחוקרים מערביים כאחד.

אבו עקסה מציב את כתביו של ארקון בהקשר של ההיסטוריה האינטלקטואלית והפוליטית של המדינות הערביות המוסלמיות בדרומו ובמזרחו של הים התיכון. בחלקו הראשון של המאמר סקירה כללית של כתבי ארקון משנות השישים, בדגש מיוחד על יסודות ביקורתו הפוליטית. חלקו השני שופך אור על תפקידו של הים התיכון כמושג של מרחב מנטלי וגיאו-תרבותי בהגותו של ארקון.

Akdeniz’i Yeniden Keşfetmek: Mohammed Arkoun’un Felsefesinde Siyaset Eleştirisi ve Akdenizlilik

Wael Abu-‘Uksa

Bu makale Batı’nın önde gelen Müslüman aydınlarından ve liberal İslam’ın temsilcilerinden biri olan Mohammed Arkoun’u araştırır. 1970’lerden bu yana, Arkoun başlıca düşünsel eleştirisini “İslami usa”a yöneltti. Çağdaş Müslümanlar (Sunnilik, Şiilik ve Haricilik) arasında Ortodoksluk olarak hala işlev gören İslami ortaçağ dogmalarının ürettiği “hakikat rejimleri”nin yapıbozumu için çalıştı. Onun analizlerine göre, İslam’ın bu ortaçağ algısı, siyaset ideolojisinin modern çağında bir işlevi yerine getirmektedir. Çalışmaları sadece geleneksel İslami epistemolojiyi yapıbozum yöntemiyle yorumlayıp yeniden değerlendirmez, aynı zamanda inançlı Müslümanlar ve batılı bilim adamlarının ortak İslam algısına bir karşı-sürüm önerir.

Makale, Arkoun’un eserlerini Güney ve Doğu Akdeniz Müslüman-Arap ülkelerinin düşünce ve siyaset tarihi bağlamında ele alır. İlk bölüm, 1960lardan itibaren Arkoun’un tüm eserlerine, siyaset eleştirisinin temeline özel bir vurgu yaparak genel bir bakış sunar. İkinci bölüm ise Arkoun’un felsefesinde zihinsel ve jeo-kültürel alan kavramı olarak Akdenizliliğin rolüne ışık tutar.

+ Abstact in Arabic

إعادة اكتشاف البحر المتوسط: عن النقد السياسي ومفهوم الليفانتية في فكر محمد أركون

وائل أبو عقصة 

تتحرّى هذه المقالة فكر وكتابات محمد أركون، أحد أبرز المفكّرين المسلمين في الغرب، وأحد ممثلي الإسلام الليبرالي. صوَّب أركون، منذ سبعينيات القرن العشرين، سهام نقده باتجاه “العقل الإسلامي”. لقد سعى إلى إعادة تشكيل “أنظمة الحقيقة” الخاصة بالدوغمائيات الإسلامية القروسطية، والتي لا تزال تنشط بوصفها أرثوذكسيات تقليدية سائدة بين المسلمين المعاصرين (السنَّة، والشيعة، والخوارج). يلعب هذا الفهم القروسطي للإسلام دورًا، وفق تحليله، في الأيديولوجيا السياسية في الحقبة الحديثة. لا تعيد كتابات أركون تشكيل ومعاينة أنظمة المعرفة التقليدية الإسلامية من جديد فحسب، وإنما تطرح نقيضًا للفهم السائد للإسلام، بين المؤمنين المسلمين والباحثين الغربيّين على حد سواء.

تسعى هذه المقالة إلى وضع كتابات أركون في سياق تاريخ الفكر والسياسية للبلاد العربية الإسلامية في جنوب وشرق حوض الأبيض المتوسط. يقدّم القسم الأول للمقالة عرضًا عامًا لكتابات أركون الكاملة التي صدرت منذ ستينيات القرن العشرين عبر التشديد بصورة خاصة على أسس نقده السياسي. ويسلّط القسم الثاني الضوء على دور المتوسّطية بوصفها اصطلاحًا ذهنيًا وفضاءً جغرافيًا-ثقافيًا في فكر أركون.

+ Abstract in Hebrew

גילויו מחדש של הים התיכון: ביקורת פוליטית וים תיכוניות בהגותו של מוחמד ארקון

ואאל אבו עקסה

המאמר בוחן את כתביו והגותו של מוחמד ארקון, מגדולי האינטלקטואלים המוסלמים במערב במאה העשרים ונציגו של האסלאם הליברלי. משנות השבעים כוונה ביקורתו האינטלקטואלית של ארקון אל “התבונה האסלאמית”. הוא ניסה לנתח את “משטרי האמת” של הדוֹגמות האסלאמיות מימי הביניים, שעדיין מתפקדות כאורתודוקסיות בקרב מוסלמים בני זמננו (סונים, שיעים וחַ’וָארִג’). על פי ניתוחו של ארקון, תפיסה ביניימית זו של האסלאם ממלאת תפקיד חשוב באידיאולוגיה הפוליטית בעידן המודרני. כתביו לא רק מנתחים ומעריכים מחדש את האפיסטמולוגיה האסלאמית המסורתית, אלא גם מהווים ניגוד בולט לתפיסה המקובלת של האסלאם בקרב מאמינים מוסלמים וחוקרים מערביים כאחד.

אבו עקסה מציב את כתביו של ארקון בהקשר של ההיסטוריה האינטלקטואלית והפוליטית של המדינות הערביות המוסלמיות בדרומו ובמזרחו של הים התיכון. בחלקו הראשון של המאמר סקירה כללית של כתבי ארקון משנות השישים, בדגש מיוחד על יסודות ביקורתו הפוליטית. חלקו השני שופך אור על תפקידו של הים התיכון כמושג של מרחב מנטלי וגיאו-תרבותי בהגותו של ארקון.

+ Abstract in Turkish

Akdeniz’i Yeniden Keşfetmek: Mohammed Arkoun’un Felsefesinde Siyaset Eleştirisi ve Akdenizlilik

Wael Abu-‘Uksa

Bu makale Batı’nın önde gelen Müslüman aydınlarından ve liberal İslam’ın temsilcilerinden biri olan Mohammed Arkoun’u araştırır. 1970’lerden bu yana, Arkoun başlıca düşünsel eleştirisini “İslami usa”a yöneltti. Çağdaş Müslümanlar (Sunnilik, Şiilik ve Haricilik) arasında Ortodoksluk olarak hala işlev gören İslami ortaçağ dogmalarının ürettiği “hakikat rejimleri”nin yapıbozumu için çalıştı. Onun analizlerine göre, İslam’ın bu ortaçağ algısı, siyaset ideolojisinin modern çağında bir işlevi yerine getirmektedir. Çalışmaları sadece geleneksel İslami epistemolojiyi yapıbozum yöntemiyle yorumlayıp yeniden değerlendirmez, aynı zamanda inançlı Müslümanlar ve batılı bilim adamlarının ortak İslam algısına bir karşı-sürüm önerir.

Makale, Arkoun’un eserlerini Güney ve Doğu Akdeniz Müslüman-Arap ülkelerinin düşünce ve siyaset tarihi bağlamında ele alır. İlk bölüm, 1960lardan itibaren Arkoun’un tüm eserlerine, siyaset eleştirisinin temeline özel bir vurgu yaparak genel bir bakış sunar. İkinci bölüm ise Arkoun’un felsefesinde zihinsel ve jeo-kültürel alan kavramı olarak Akdenizliliğin rolüne ışık tutar.